Cuốn sách: Phương Pháp tọa thiền của Hòa Thượng Thánh Nghiêm do Tỷ Khiêu Di Kiên dịch do nhà xuất bản Thái Book xuất bản tháng 12. 2025.
Chia sẻ với bạn về một cuốn sách đặc biệt – “Phương pháp Tọa thiền” của Hòa thượng Thánh Nghiêm (do Tỷ khưu Di Kiên dịch). Đây không phải là giáo điều, mà là bản “tổng kết thực chiến” từ 9 khóa tu dành riêng cho những tri thức và doanh nhân tinh anh tại Pháp Cổ Sơn.
Đây là một tài liệu rất căn bản và quý báu cho những ai muốn tìm hiểu về thiền dòng Lâm Tế và Tào Động. Hòa thượng Thánh Nghiêm có cách tiếp cận rất khoa học và thực tiễn. Cuốn sách này không chỉ đơn thuần nói về tâm linh mà còn hướng dẫn rất kỹ về “Thân” và “Tâm”:
Những điểm cốt lõi trong sách: Tư thế (Điều thân): Sách hướng dẫn chi tiết từ cách kiết già, bán già đến cách đặt tay (ấn tam muội), giúp người tập giữ lưng thẳng nhưng không căng thẳng; Hơi thở (Điều tức): Tập trung vào việc hít thở tự nhiên, dùng hơi thở làm điểm tựa để cột tâm; Phương pháp quán chiếu (Điều tâm): Đây là phần quan trọng nhất, giúp người hành giả nhận diện được những vọng tưởng và đưa tâm về trạng thái tĩnh lặng, sáng suốt.
Một vài lưu ý nhỏ nếu bạn đang bắt đầu tập theo sách:
- Đừng quá áp lực về thời gian: Lúc mới tập, việc ngồi được 5-10 phút mà lưng thẳng, tâm ít xao động đã là một thành công lớn rồi.
- Lắng nghe cơ thể: Hòa thượng luôn nhắc nhở về việc “buông xả”. Nếu thấy đau nhức quá mức, hãy điều chỉnh tư thế nhẹ nhàng thay vì cố gắng chịu đựng một cách cực đoan.
Phần khai thị Phật pháp thông thường không đi sâu vào những triết lý cao siêu khó hiểu mà tập trung vào việc thay đổi nhận thức ngay trong đời sống hàng ngày.
Hòa thượng thường ví việc tu tập giống như việc “tẩy rửa tâm hồn”. Dưới đây là 4 trụ cột chính trong tư tưởng khai thị của Ngài:
- Nhân quả và Nghiệp báo (Cái nhìn thực tế)
Ngài khai thị rằng hiểu về nhân quả không phải để sợ hãi, mà để chấp nhận hiện tại và làm chủ tương lai: Chấp nhận: Khi gặp khó khăn, thay vì oán trách, ta hiểu đó là kết quả của những nhân duyên từ trước. Việc chấp nhận giúp tâm bình thản, không tạo thêm nghiệp mới bằng sự giận dữ; Chuyển hóa: Tương lai nằm trong tay ta thông qua những việc làm, lời nói và suy nghĩ ngay lúc này.
- Sự khổ và Sự buông xả
Hòa thượng nhấn mạnh rằng khổ đau không đến từ ngoại cảnh mà đến từ sự dính mắc (chấp trước) của tâm: Ngài dạy phương pháp “Bốn bước” nổi tiếng để đối diện với mọi vấn đề. Đối mặt với nó — Chấp nhận nó — Giải quyết nó — Buông xả nó; Khai thị này giúp người hành giả hiểu rằng: Giải quyết xong một việc là để nó trôi qua, không mang theo gánh nặng đó vào việc kế tiếp.
- Từ bi và Trí tuệ (Hai cánh chim)
Với Hòa thượng Thánh Nghiêm, Phật pháp không tách rời cuộc đời: Trí tuệ: Là nhìn rõ bản chất “vô ngã” của mọi sự vật để không còn ích kỷ: Từ bi: Là lòng thương xót và giúp đỡ mọi người. Ngài dạy rằng: “Người có trí tuệ thì không có phiền não, người có từ bi thì không có kẻ thù.”
- Thiền trong sinh hoạt (Động trung thiền)
Đây là phần khai thị rất gần gũi. Ngài cho rằng không phải cứ ngồi kiết già mới là tu: Khai thị của Ngài nhắc nhở: “Ăn cơm biết mình đang ăn cơm, làm việc biết mình đang làm việc.”; Việc giữ tâm tỉnh giác trong mọi cử động (đi, đứng, nằm, ngồi) chính là cách nuôi dưỡng định lực bền vững nhất, giúp Phật pháp thấm nhuần vào từng hơi thở của đời sống.
Tóm gọn lại bằng một câu tâm niệm của Ngài:
“Việc cần làm thì cứ làm, làm hết lòng nhưng đừng quá lo lắng về kết quả, đó chính là giải thoát.”
Những phần khai thị này đóng vai trò như “kim chỉ nam” giúp người hành giả không bị lạc lối vào những ảo giác hay sự tự mãn khi thực hành tọa thiền. Cuốn sách này là một món quà cho những ai đang muốn “tẩy rửa tâm hồn”, tìm lại sự cân bằng giữa danh vọng và bình an. Hy vọng bạn cũng sẽ tìm thấy “vùng xanh” cho tâm trí mình giữa những trang sách quý này.
Theo Quyên Lê
